Neden üniversite okuyorlar? Diploma hâlâ ‘altın bilezik’

KÜBRA KÖKLÜ - Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) için bu yıl 2 milyon 425 bin 560 aday başvurdu. Başvuru sayıları son 6 yılın en düşük seviyelerine gerilese de diploma hâlâ altın bilezik olarak görülüyor. Bu eğilimin arkasındaki nedenleri araştırmak için Maltepe Üniversitesi Sosyoloji Ana Bilim Dalında doktorasını tamamlayan Şakir Gülder, “Neden üniversite?” başlıklı makalesinde öğrencilerin yükseköğretime yönelme sebeplerini inceledi. İlginizi Çekebilir Sakarya Adapazarı’nda YKS’ye katılacak öğrenciler ile gerçekleştirilen çalışmada, öğrencilere “Neden üniversite okumak istiyorsun? Üniversite okumak sana neyi/neleri kazandırır? Ne düşünüyorsun?” gibi sorular yöneltildi. Ekonomi ilk neden Öğrencilerin yükseköğretime geçiş nedenleri arasında ekonomik, kişisel ve toplumsal faktörler bulunduğu aktarılırken, bu faktörler arasında en sık tekrarlanan ‘ekonomik’ neden oldu. Öğrencilerin büyük bir kısmının üniversiteye gitme nedenlerinin başında ‘meslek edinme arzusu’ öne çıktı. Öğrencilerin yine önemli bir bölümü ekonomik özgürlük ve rahat yaşamak için üniversite okumak istiyor. Öğrencilerin çoğu üniversitenin, hayal ettikleri gelire ve istedikleri yaşam standartlarına ulaşmada önemli bir adım olduğunu vurguladı. Bazı katılımcılar, yüksek işsizlik oranları nedeniyle üniversitenin kesin bir iş garantisi sunmadığını ifade etmekle birlikte diploma sahibi olmanın rekabette kendilerini öne çıkaracağına inanıyor. Kendi ayaklarının üzerinde durma, kendi çevresini belirleme gibi hususlara vurgu yapan bazı katılımcılar, üniversiteyi bulundukları ortamdan uzaklaşma olarak da görüyor. Araştırmada üniversitenin şart olduğunu dile getiren katılımcılar aynı zamanda üniversite eğitimini değerlendirirken kendileri için olmasa da olur, vazgeçilmez değil, başka yollarla da mümkün yaklaşımında. ‘Babadan gelen mesleğim yok’ Araştırmaya katılan öğrencilerden biri şunları söyledi: “Babam bir fabrikada çalıştığı için, babamdan gelecek bir mesleğim yok. Hayatımı idame edebilmek için üniversite okumam ve bir meslek sahibi olmam gerekiyor. Bir anahtar gibi işe yarayacak. ‘Altın bilezik’ diyorlar ya en azından elimde diplomam olsun ve işsizlik riskimi ortadan kaldırmak istiyorum. Herhangi bir işe gittiğim zaman diplomana, eğitim hayatına bakıyorlar. Tamamen üniversiteye giden iş bulur gibi bir şey yok çünkü işsizlik oranı da fazla. Ama üniversite mezuniyeti yine de iş bulmada avantaj sağlıyor.” 6.7 milyon öğrenci var Türkiye’detoplam 6 milyon 715 bin 761 yükseköğretim öğrencisi bulunuyor. Öğrencilerin 1 milyon 961 bin 195’i ikinci üniversite okuyanlardan oluşuyor.